Diep in de bouwput wijzen zand- en sliblagen samen met een opvallende schelpenlaag op het geologische tijdperk Messinien. “Net zoals bij steenstructuren geven schelpen ook een tijdsaanduiding. Hier denken we aan het geologisch tijdperk Messinien. Dat is ongeveer 6 miljoen jaar oud,” zegt archeoloog Herman. In die periode lag het huidige Antwerpen grotendeels onder zee en was deze plek een leefgebied voor verschillende zeezoogdieren. 

Geduldig speurwerk op grote diepte 

Archeologen volgen geregeld werven waarvan bekend is dat er diep gegraven zal worden, vaak op eigen initiatief. “Wanneer we zien dat er tot een bepaalde diepte gebouwd wordt, vragen we of we mogen langskomen, en hier met groot succes,” vertelt Herman. Het onderzoek begint meestal met het herkennen van een schelpenlaag, waarna laag per laag voorzichtig wordt afgegraven. “We hadden hier maandag een vermoeden en uiteindelijk kwamen we tot bij de kop van een walvis.” 

Op vrijdag werd beslist om de schedel samen met geologen en walvisexpert Mark Bosselaers verder bloot te leggen. “Ik geloof dat dit een broedplaats of een soort kraamkamer was voor walvissen. De kans dat er in deze omgeving nog overblijfselen liggen is groot.” Volgens de onderzoekers is het dan ook niet uitgesloten dat in de bredere omgeving nog andere fossiele resten verborgen zitten. 

Van vondst tot onderzoek 

Zodra duidelijk werd dat het om een walvis ging, werd de schedel uiterst zorgvuldig aangepakt. De botfragmenten worden één voor één veilig opgeborgen in bakken met zand. Daarna volgt een nauwgezet reinigingsproces met fijne borsteltjes, waarna de botten worden verstevigd met een speciale lijmoplossing. Het volledige restauratie- en onderzoeksproces zal naar verwachting minstens twee maanden in beslag nemen. 

De wetenschappelijke waarde van de vondst staat buiten kijf. “Het is data,” zegt Herman. “Hier schatten we dat de walvis iets meer dan vijf meter lang zal zijn geweest. We weten wel wanneer de diersoort leefde, maar een vraag die we onszelf kunnen stellen is: waarom is die uiteindelijk zo groot geworden?” De schedel levert waardevolle informatie op over de evolutie van walvissen en helpt om bestaande kennis over fossiele soorten verder te verfijnen. 

Een vondst met toekomst 

Het fossiel zal niet volledig kunnen worden geborgen. “Het enige wat we kunnen doen is het zo goed mogelijk uitgraven en onderzoeken,” klinkt het bij de archeologen. Dat onderzoek krijgt op de Slachthuissite alle ruimte en verloopt in nauwe afstemming met de verdere werken, zodat de wetenschappelijke meerwaarde maximaal behouden blijft. 

Ook bij Triple Living staat die zorgvuldige aanpak centraal. “We werken mee met alle partijen om te zien wat het beste uitkomt. Voor ons zou het wel mooi zijn als dit kan pronken in de binnentuin,” zegt woordvoerder Esa van den Heuvel. Zo wordt de Slachthuisbuurt niet alleen een nieuwe stadswijk, maar ook een plek waar een bijzonder stuk prehistorische geschiedenis zichtbaar wordt.